К 130 летию Янки Купалы

Стихи славные мне в душу
Навсегда запали,
В них любовь к отчизне слышу
И  на небе звезду вижу
Песняра Купалы.


Янка Купала
Абнімі...

Абнімі ты мяне, маладая,
Абніманнем гарачым, агністым,
Дый памчымся ад краю да краю
Вольнай думкай па свеце цярністым.
Ў дзень вясёлы мы сонцам пякучым
Заіскрымся ў нябесным прасторы,
З ветрам-сокалам душы заручым,
Ў пушчу-лес упляцём загаворы.
Ўночы сумнаю зоркаю глянем
На сады, на амшэлыя хаты;
Чары-сон навядзём заклінаннем,
Вышлем росы брыльянтныя ў сваты.
Узалоцімся ў светлыя слёзы,
Ў слёзы-іскры забраных загонаў;
Снегам-пухам зардзімся ў марозы,
Ўлетку кветкай зайграем чырвонай.
Адну песню дзень, ночка хай грае
Нам, сіротам, па свеце цярністым...
Абнімі ты мяне, маладая,
Абніманнем гарачым, агністым.
1912 г.


Янка Купала
Я не сокал...
 
Я не сокал зоркавокi,
Не арол адважны,
Што так думна за аблокi
Ўзносiцца з iх кажны.

Нават я не салавейка,
Што пяе так слаўна,
А я толькi верабейка,
Ўзрошчаны  пад Гайнай.

Як ён, край шаную родны,
Не ляту ў чужыя,
I з зiмой б”юся халоднай,
Хоть-та сэрца ные.

Як ён, сеў бы дзе на плоце
I песнi  чырыкаў,
Людцаў родных бы ахвоцiў,
К лепшай славе клiкаў.

Як ён сад – я хатку, поле
Люблю, хоць не маю,
З верабейкавай i доля
Мая роўна, знаю.

Верабейку стужа змора
Або ястраб схваце,
Мяне ж зломе маё гора,
Ў землю кiне спацi.

Над магiлаю крыж з хаткай
Паставяць мне людзi,
Верабейкава ж дзiцятка
Нада мной пець будзе.

I мне будзе смуткаў меней,
Лежачы ў заперцi…
За жыцця – слёзы, цярпение,
А песнi па смерцi.
1907 г.

Янка Купала
Вёска

Горы ды каменне,
Вузкія палоскі:
Гэта наша поле,
Поле нашай вёскі.
Курныя аконцы –
Каб святла хоць трошкі:
Гэта нашы хаты,
Хаты нашай вёскі.
Лапці ды сярмягі –
Як абраз не боскі:
Гэта нашы людзі,
Людзі нашай вёскі.
Карчмы ды астрогі,
Крыжыкі, бярозкі:
Гэта наша доля,
Доля нашай вёскі.
1909 г.

Янка Купала
Мужык

Што я мужык, усе тут знаюць,
і, як ёсць гэты свет вялік,
З мяне смяюцца, пагарджаюць, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Чытаць, пісаць я не ўмею,
Не ходзіць гладка мой язык...
Бо толькі вечна ару, сею, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Бо з працы хлеб свой здабываю,
Бо зношу лаянку і крык,
і свята рэдка калі знаю, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Галеюць дзеці век без хлеба,
Падзёрты жончын чаравік,
Не маю грошы на патрэбу, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Заліты потам горкім вочы;
Ці я малы, ці я старык, —
Працую, як той вол рабочы, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Як хвор ды бедзен – сам бяруся
Лячыць сябе: я чараўнік!
Бо я без доктара лячуся, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Што голы я павінен згінуць,
Як той у лесе чашчавік,
І, як сабака, свет пакінуць, —
    Бо я мужык, дурны мужык.

Але хоць колькі жыць тут буду,
Як будзе век тут мой вялік,
Ніколі, браткі, не забуду,
    Што чалавек я, хоць мужык.

І кожны, хто мяне спытае,
Пачуе толькі адзін крык:
Што хоць мной кожны пагараджае,
    Я буду жыць! — бо я мужык!

1905 г.

Янка Купала
Сын і маці

С ы н
 
— Мамка, мамка, нам сягоння
 Гаманілі ў школе
Аб якойсьці Беларусі,
 Што жыве на волі.
 
Хоць я слухаў вельмі шчыра
  (Не люблю іначай),
Ды ніяк не мог уцяміць,
 Што ўсё гэта знача.
 
       М а ц і
 
— А вось тое, мае дзеткі,
 Глянь-зірні наўкола:
Бачыш гэтыя сялібы,
 Хаткі нашых сёлаў;
 
Гэта поле — шнур ля шнура —
 Ўзгоркі і лагчынкі,
На узмежку грушу-дзічку,
 Крыж каля пуцінкі?
 
Бачыш логі, сенажаці,
 А на іх — крыніцы,
Далей — бор зялёны, гонкі,
 Што увысь глядзіцца?
 
А там далей, дзе ўжо вока
 Дасягнуць не можа,
Тое самае пабачыш, —
 А ўсё так прыгожа!
 
Сотні вёсак і мястэчак,
 Гарадоў нямала,
Рэк бурлівых, пушч гамонкіх
 З неапетай хвалай.
 
Там плывуць Дняпро і Сожа,
 Ды Дзвіна і Нёман,
Белавежы, Налібокаў
 Там чуваці гоман.
 
Гарады — Мінск, Віцебск, Вільня,
 Магілёў, Гародня
І Смаленск з сцяной цаглянай
 Разляглі выгодне.
 
Аб вялікай нашай славе
 Сведчаць на свет цэлы, —
Як жылі мы, панавалі
 Ў родным краі смела.
 
Во ўсё гэта, мае дзеткі,
 Ад межаў да межаў
Беларусяю завецца
 Й да цябе належа.
 
       С ы н
 
— А! Ўжо сцяміў! Дык багат я,
 Меўшы столькі цудаў:
Гэткім чынам я ніколі
 Служкаю не буду.
 
Ну, а йшчэ скажы мне, мамка,
 Бо я не разважыў:
Што такое беларусы,
 Як настаўнік кажа?
 
       М а ц і
 
— Ах, які ты йшчэ дурненькі,
 Каб не скеміць гэта!
Ну, паслухай: усе людзі
 Што ад лета ў лета,
 
Ад пакон вякоў жылі тут
 І жывуць сягоння,
Носяць світкі, носяць лапці
 Ды былі ў прыгоне,
 
Ўсе — і ты, і я, суседзі,
 Хто, па-твойму, прусы?
Дык жа ўцям: на Беларусі
 Жывуць беларусы!
 
Ды яшчэ, каб лепей ведаў,
 Мушу табе ўспомніць:
Беларусы беларускай
 Гутаркай гамоняць.
 
       С ы н
 
— Вось яно што! Праўда, мамка,
 Ўжо сабе ўтлумачыў:
Беларус я! Ох, дам пытлю,
 Хто скажа іначай.
 
Ну, але яшчэ не ўсё тут
 Ясным мне здаецца:
Што такое беларускай
 Гутаркай завецца?
 
       М а ц і
 
— Ой, дурненькая варона,
 Што з табой чыніці!
Як жа йначай беларусы
 Могуць гаманіці?
 
Як жа мы з табой гуторым
 Вось у гэту хвілю?
Як жа я пяю над зыбкай
 Для малой Марылі?
 
Ды паслухай, як на вёсцы
 Кажа дзядзька, цётка;
Як пяюць улетку жнеі
 За сваёй работкай;
 
Як бабуля баіць казкі
 Аб нядолі-долі;
Як начлежнікі спяваюць
 На начлезе ў полі?!
 
       С ы н
 
— Ну, ўжо знаю, знаю, мамка!
 Як у люстры бачу,
Пакажу я ўсяму свету,
 Хто я, дый што значу!

1921 г.

Янка Купала
Даўгажаданая

Ты прыйшла ка мне тады,
Як звінелі халады,
Як стагнаў яловы плот,
Хохлік бегаў ля варот.

I сагрэла ты мяне
Ў палуцьме, у палусне;
Паня ты была, я – пан...
После зноў зацвіў курган.

Ад мяне пайшла тады,
Падганялі халады,
Скрыпам выў яловы плот,
Хохлік бегаў ля варот.
1909 г.

Янка Купала
Мая жонка

Не хачу я жонкі
Не з сваёй старонкі,
    Як я – багацейшай,
    І як я – мудрэйшай.
 
Я вазьму такую,
К якой любасць чую,
    Што мяне палюбіць,
    Як сябе самую.
 
Будзем з ёю жыці
I долю хваліці,
    Весці лад у хаце,
    Дзетак гадаваці.
 
I так жыць па праве
Ў добрай будзем славе,
    Покуль хаўтуроў нам
    Злая смерць не справе.
1912 г.


Рецензии
Огромное спасибо за стихи.
Скопирую себе
с уважением

Надея Титова   28.01.2012 08:32     Заявить о нарушении
Спасибо за любовь к белорусскому языку! Наверное родной язык?
С уважением

Владимир Балыкин   29.01.2012 10:15   Заявить о нарушении
Мои очень близкие друзья из Белоруссии, и корни Предков туда тянутся...
с уважением

Надея Титова   29.01.2012 10:36   Заявить о нарушении
На это произведение написаны 2 рецензии, здесь отображается последняя, остальные - в полном списке.